بازتاب پير؛ گونه‌ها و نمونه‌هاي آن در شعر صائب تبريزي

شعر عرفاني از قدمتي ديرينه و پيشينه‌اي كهن در ادب فارسي برخوردار است. هر يك از شعرا و ادبا براي مانايي بخشيدن به كلام خويش و ماندگار ساختن آن در آسمان زبان و ادب فارسي، سعي كردند تا رنگ و روي كلام خويش را عرفاني كنند. مضامين عرفاني و مفاهيم معرفتي از همان بدايتي كه نغمات موزون فارسي آهنگ شكفتن به خود گرفته، شكوفا شده و كماكان ادامه دارد. در عرفان مهم‌ترين ملاك سلوك سالك، برخورداري وي از حضوري پيري صاحب نفس و مرشدي دستگير است. چهره‌هاي گوناگون پير در ديوان صائب از قبيل «پير مغان، پير خرابات، پير ميكده، پير مي‌فروش و...»؛ مي‌تواند نوع نگرش وي را نسبت به عرفان و طريقت آشكار كند. چه اين پيرها را از بر ساخته‌هاي هنري و ادبي صائب باشد، و چه ما وي را سرسپرده بر دامان پيري كارديده و مجرّب در عالم واقع بدانيم، مي‌توان با نقد و بررسي اين واژه، پيوند عميق و ارتباط ناگسستني اشعار صائب را با عالم عرفان بيش از پيش آشكار ساخت. اين پژوهش با روش توصيفي- تحليلي و با هدف تبيين انواع پير و با كندوكاو در اشعار صائب صورت گرفته تا در پايان بتوان از نوع نگاه صائب به اين پيرها و نيز صفات و حالاتشان در اشعار صائب بيش از پيش پي ببريم. تجلّي انواع پير مي‌تواند به عنوان موضوعي بديع و تازه، در بردارندۀ نتايجي ارزندۀ پژوهشي باشد.