تنوع معنايي «عزم» نزد مفسران و مترجمان قرآن كريم و ارزيابي گونه‌ها ‏

ماده عزم حامل مفهومي كليدي در تاريخ فرهنگ اسلامي است كه كاربردهاي آن در 9 آيه از قرآن كريم، در حيطه‌هاي مختلف عقايد، اخلاق، احكام و انديشه سياسي اثر گذارده است؛ اين در حالي است كه در تفاسير و ترجمه‌هاي قرآن، تشتت محسوسي در توضيح اين ماده ديده مي‌شود كه تا حدي برخاسته از دور شدن از زبان عصر نزول و اختلاط ميان زبان‌ها و گويش‌ها، و تا حدي مربوط به خلاقيت‌هاي مفسران و مترجمان در ارائه برداشتي رها از واژه‌شناسي است. پرسش اصلي در پژوهش حاضر اين است كه ماده عزم در تفاسير و ترجمه‌هاي كهن فارسي، در كاربردهاي 9 گانه در قرآن كريم چگونه فهم شده است؟ اين فهم‌ها چه همگرايي و واگرايي دارند و چه گونه‌شناسي از آنها مي‌توان ارائه داد؟ روش به كار گرفته شده در مقاله، مطالعه تطبيقي متون و تحليل محتواي آنها با الگوي داده‌بنياد است؛ به طوري كه اطلاعات به دست آمده از مقايسه و تحليل، پس از به دست آمدن همگرايي‌ها و واگرايي‌ها، مقدمه دست‌يابي به يك گونه‌شناسي انتقادي گردد. براي پيشبرد بحث، مؤلف به طور غير مستقيم از روش گونه‌شناسي ساخت معنا در حوزه زبان‌شناسي تاريخي نيز بهره گرفته است