تأثيرپذيري مكتب اشراق از مكتب مشاء در روش‏‌شناسي

در عصر شيخ اشراق، حكمت تحولي بس عظيم و گسترده از جنبۀ روش‏شناسي به خود ديده است. دراين‏ميان، سهروردي با اعمال شيوه‌اي نوين، در گشودن افق‌هاي تازه بر روي حكمت اسلامي در جهت فراچنگ آوردن حقايق، نقشي بسيار مهم و بي‏بديل ايفا كرده است. رويكرد سهروردي هرچند متأثر از نحله‌هاي مختلفي رقم خورده است، نبايد آثار و ديدگاهاي مشائيان را در بسترسازي اين تحول شگرف اندك انگاشت. تحقيق حاضر با محوريت روش‌شناسي و با رويكردي فلسفي به بررسي آراي فيلسوفان مشاء و اشراق پرداخته، با نام‏گذاري و دسته‏‌بندي اقسام اثرپذيري اشراق از مشاء، از جمله اثرپذيري ايجابي در نظر، اثرپذيري ايجابي در رويكرد و اثرپذيري سلبي در نظر، به كاوشي درخور اين موضوع موفق گرديده است. ازاين‏رو، اين نوشتار به چگونگي تلفيق عقل و شهود در سيره حكماي برجسته مشائي از جمله كندي، فارابي و بوعلي پرداخته، خط مشي آنان را در اثرگذاري بر شيخ اشراق در جهت خروج از فلسفه تك‏‌روشي تا نيل به مكتبي استدلالي ـ اشراقي ترسيم كرده است.  همچنين معتقد است بن‏‌مايه‌هايي كه بسترساز حركت شيخ اشراق در جهت تحول فلسفه در بعد روش‌شناسي از آن بهره‌مند گرديده، استعداد نهفتۀ مكتب مشائي آن را رقم زده است. ازاين‏‌رو، فلسفه اشراق نه در عرض مكتب مشاء و بريده از آن، و نه دستخوش تغييرات جزئي و ظاهري الفاظ و اصطلاحات مكتب مشائي از سوي شيخ اشراق به ثمر نشسته، بلكه مكتب اشراقي سهروردي در امتداد مكتب مشاء و از تحول و تكامل در مكتب مشاء تأسيس شده است و در حقيقت بايد تكامل‌‏يافته آن مكتب به‌شمار آيد