بررسي ادله و اشكالات تركيب اتحادي ماده و صورت (با تاكيد بر حكمت صدرايي)

يكي از مسائل مورد نزاع فلاسفه، كيفيت تركيب ماده و صورت است. بدين‌نحو كه مشهور حكماي مشائي تركيب ماده و صورت را انضمامي دانسته‌اند، اما برخي همچون ملاصدرا ـ به تبع صدرالدين دشتكي ـ تركيب ماده و صورت را اتحادي دانسته و براي اثبات ديدگاه خود، دليل هم ذكر كرده‌‌اند. بررسي ادله ملاصدرا بر تركيب اتحادي ماده و صورت نشان مي‌دهد كه اين ادله قابل مناقشه است. اما ايشان بر اساس مباني حكمت متعاليه، تقرير جديدي از برهان قوه و فعل ارائه كرده‌ا‌ند كه تركيب اتحادي ماده و صورت را اثبات كند. در اين نوشتار، ابتدا به تحرير محل نزاع اشاره ‌شده و تبيين مي‌شود كه محل نزاع، تركيب ماده اولي و صورت به‌معناي مقوم شيء بوده و مراد از تركيب نيز تركيب حقيقي است. همچنين در اين نوشتار برخي از اشكالاتي كه مانع پذيرش تركيب اتحادي ماده و صورت از سوي حكما شده نيز پاسخ داده شده و در نهايت هم بر اساس مباني حكمت متعاليه، معناي دقيق و عميق‌تري از تركيب اتحادي ماده و صورت بيان شده است.