بررسي نقش «تمركز» و «رسميت» در ساختار نظام آموزشي بر تربيت ديني دانش‌آموزان بر مبناي ديدگاه‌هاي دبيران درس «دين و زندگي»

هدف پژوهش حاضر، تعيين نقش دو عامل «تمركز» و «رسميت» در ساختار نظام آموزشي بر تربيت ديني دانش‌آموزان از منظر دبيران درس دين و زندگي است كه با روش كيفي و رويكرد پديدارشناسي انجام شده است. جامعه آماري اين پژوهش شامل تمامي دبيران درس دين و زندگي مقطع متوسطه شهرستان بهشهر استان مازندران در سال تحصيلي 96-1395 است كه 21 دبير با روش نمونه‏ گيري هدفمند به‌عنوان نمونه آماري انتخاب شده‌اند. براي جمع‏ آوري اطلاعات از روش مصاحبه نيمه‌سازمان‌يافته و براي تجزيه و تحليل داده‌ها از روش 7 مرحله ‏اي «كلايزي» استفاده شده است. نتايج پژوهش حاكي از آن است كه از ديدگاه دبيران، مهمترين آسيب‌هاي تربيت ديني در نظام آموزشي، ناظر بر عدم كاربست روش‌هاي فعال تدريس، ضعف در گزينش و استخدام معلمان، نداشتن صلاحيت كافي از سوي برخي دبيران، فقدان سيستم نظارتي بر تربيت ديني و توجه نداشتن به تفاوت‌هاي منطقه‌اي و محلي است. به باور دبيران، مواردي نظير استفاده از منابع كمك‌آموزشي در تدريس دروس ديني، برگزاري كلاس‌هاي فوق برنامه، تأكيد بر كيفيت يادگيري و استفاده از روحانيون و مبلغان ديني در فرايند تربيتي دانش‌آموزان، مهمترين راهكارهاي كاهش رسميت در برنامه درسي تربيت‌ديني است و همچنين اهم راهكارهاي كاهش تمركز، ناظر بر اعطاي اختيارات بيشتر به مسئولان نواحي و استان‌ها، اصلاح محتوا و روش‌هاي تدريس، آزادي عمل دبيران در انتخاب محتوا، نبود يك‌‌جانبه‌نگري، ابتكار عمل بيشتر مديران و معلمان و مشاركت والدين و فراگيران در برنامه‏ ريزي درسي تربيت ديني است. ضروري است بسترهاي لازم توسط مسئولان براي كاهش تمركز و رسميت در راستاي اثربخشي اهداف تربيت ديني فراهم شود.