معناشناسي تزكيه در قرآن‌كريم با رويكردي بر مؤلفه‌هاي تربيتي

«تزكيه» از شاخص‌هاي مهم در فرهنگ اسلامي است كه تبيين حوزه معنايي آن، نيازمند معناشناسي لغوي و قرآني است. براي دست‌يابي به اين مهم، علاوه بر بررسي كتب لغت، كاربردهاي ماده «زكو» در قرآن‌كريم، بررسي معناشناسانه شده است كه به دليل ساختار ويژه و كشف روابط‌ زباني واژگان مترادف و متضاد، نگاه‌هاي چندسويه‌اي را برتافته و به برداشت معاني دقيقي انجاميده است. واژه «تزكيه» در قرآن ذكر نشده، اما مشتقات آن، 59 مرتبه به كار رفته است كه اين كاربردهاي گوناگون، يك معناي محوري مي‌دهد و آن رد صلاحيت ناحق و بيرون‌كردنش از وجود سالم است كه موارد ديگر از قبيل: رشد و فزوني، صلاح، طهارت، بركت و لياقت، از لوازم و آثار آن است. بدين اعتبار، در فرهنگ قرآني زكات يكي از زيرساخت‌ها و مباني تزكيه‌ نفس به حساب مي‌آيد؛ از اين رو در نوشتار حاضر با لحاظ اين معناي محوري، همه كاربردهاي ماده «زكو» و به ويژه زكات، واكاوي و به كشف ارتباط آن‎ها با تزكيه و نقششان در ساختمان قرآني تزكيه، پرداخته شده است و در ضمن آن، عوامل، نتايج و موانع تزكيه از ديدگاه قرآن بيان گرديده است.