حكومت هفتاد ساله آل افراسياب بر بصره و چالش ايران و عثماني براي تصرف آن شهر در دورۀ صفوي (1078- 1005ق.)

بندر بصره در اوايل سال­ هاي فتوح براي ساماندهي و ارسال سپاه به نواحي شرق خلافت ايجاد شد. پس از آن، موقعيت خاص اين شهر، موجب اهميت اقتصادي‌اش گرديد. با سقوط خلافت عباسي (616 ق.) منطقه بين‌النهرين و بندر بصره توسط سلسله‌هاي ايراني اداره مي ­شد و ظهور صفويان در ايران و حكومت عثماني، رقابت سختي را براي تسلط بر اين بندر استراتژيك بين دو قدرت مهم منطقه ايجاد كرد. در اين رقابت، عشاير خوزستان و اطراف بصره نقشي مهم ايفاء كردند و از سوئي ديگر، با شروع رقابت‌هاي اقتصادي و سياسي قدرت‌هاي اروپايي در خليج فارس، پاي پرتغالي­ ها و انگليسي ­ها نيز به رقابت ايران و عثماني براي تسلط بر بصره گشوده شد. در ميانه كشمكش­ هاي دو قدرت، آل افراسياب (از عشاير ناحيه بصره) با توجه به گرفتاري‌هاي داخلي ايران و عثماني، حكومت بصره را به چنگ آورد و هفتاد سال بر آن شهر حكومت كرد و از منافع اقتصادي آن بهره‌مند شد. اين مقاله با تكيه بر منابع داخلي و خارجي بر آن است تا نشان دهد كه چگونه اين حكومتِ به ظاهر مستقل توانست در بحبوحه رقابت دو كشور، در صحنه سياسي و اقتصادي روزگار نقش‌آفريني كند.