مناسبات دين و دولت و تكوين شالودۀ روابط خارجي ايران با عثماني(1135- 907ق./ 1722-1502م.)

درك روابط خارجي كنشگران در جامعۀ بين­المللي جز در سايۀ شناخت پويش­هاي محيط داخلي آنها امكان‌پذير نيست. از اين نظر، ايجاد حكومتي يكپارچه در ايران، پس از گذشت چند قرن از استقرار دين اسلام در اين سرزمين توسط صفويه در قرن دهم هجري/ شانزدهم ميلادي، نقطۀ عطف و مبنايي در تكوين روابط خارجي ايران قلمداد مي­شود. اين مقاله در صدد آن است تا از منظر جامعه­شناسي تاريخي، با بازشناسي پويش داخليدر چهارچوب دولت صفوي، به چگونگي پايه­ريزي روابط خارجي ايران تحت حكومت صفويه بر مبناي تضاد درون­ديني يا مذهبي با عثماني سني‌مذهب بپردازد. چنين بود كه به موازات تكوين و تثبيت دولت ظاهراً دين­سالار صفوي بر پايۀ مذهب تشيع، روابط خارجي ايران بر مبناي تضاد درون ديني يا مذهبي با عثماني سنّي­مذهب شكل گرفت و به تدريج بنيادي استوار يافت.