بررسي تحولات جمعيتي ايران با استفاده از رويكرد پويايي سيستم

ايران در سه دهه گذشته تحولات جمعيتي چشم‌گيري را تجربه كرده است. نرخ باروري از 7 فرزند در سال هاي دهه 1360، به 1.8 فرزند در سال 1390 و بر اساس داده‌هاي سرشماري 1395، به 2 فرزند رسيد؛ به‌طوري‌كه تحولات باروري ايران به سريع‌ترين كاهش باروري در جهان تعبير شده است. در اين مقاله سعي شده است تا با استفاده از رويكرد پويايي سيستم، با ديدي چندبعدي و غيرخطي، فرايندهاي جمعيتي در ارتباط با زيرسيستم هاي اقتصادياجتماعي با هدف شناخت عميق‌تر پيچيدگي‌هاي جمعيتي و فهم علل تحولات رخ داده، بررسي شود. شبيه‌سازي مدل از سال 1361 آغاز و تا سال 1425 ادامه مي يابد. زيرسيستم جمعيت از 4 گروه سني تشكيل شده است و متغيرهاي باروري و اميد زندگي به‌صورت درون زا در مدل استفاده شدند. ضريب تعيين مدل براي متغيرهاي كليدي بيش از 80 درصد به‌دست آمد. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد در دو سناريوي شرايط رضايت بخش و ايده‌آل، باروري تا سال 1425 هرگز كمتر از 1.75 فرزند نخواهد بود. بنابر نتايج شبيه‌سازي سناريوهاي مختلف، آثار اغلب سياست‌هاي اعمالي بعد از چند سال به طور كامل نمايان مي‌شود. همچنين با گذشت زمان از آثار سياست‌ها كاسته خواهد شد، درنتيجه براي تاثيرگذاري بيشتر بايد بسته‌هاي سياستي به روز شوند.