شيوه‌ي بيان شاعرانه در فيلم مستند

بدون عنوان

فيلم مستند از ابتداي پيدايش، ادعاي پيوند با جهان واقع و روايت درباره‌ي آن را داشته است. اين روايت كه محصول بازنمايي جهان واقع است، به شيوه‌هاي گوناگوني رخ مي‌دهد. اما در شيوه‌ي شاعرانه، آيا بازنمايي، روايت بي‌واسطه‌ واقعيت است؟ كدام ويژگي نسبت «شاعرانه بودن» را به اين شيوه اطلاق مي‌كند؟ بي‌گمان «تخيل» و «تجسم ذهنيت» مستندساز در روايت و بازنمايي شاعرانه‌ي موضوع مستند، نقش به‌سزايي را ايفا مي‌كند. هر اثر هنري داراي نشانه‌هايي هم از «دنياي واقعي» و هم «جهان متن» است. براي پي بردن به جايگاه بيان شاعرانه و تبيين حوزه‌ي كاركردي آن در مستند شاعرانه، ابتدا بايد تعريفي از شعر بدهيم و حدود و ثغور آن را مشخص كنيم. اين پژوهش به روش تحقيق اسنادي-كتابخانه‌اي صورت گرفته است. دسته‌بندي ويژگي‌ها و شاخصه‌هاي زيبايي‌شناسانه و تكنيكي، بيان شاعرانه در فيلم‌هاي مستند، ترسيم ظرفيت‌هاي بياني اين شيوه در ساخت مستندهاي تلويزيوني مطابق با فرهنگ ايراني-اسلامي‌ و ظرفيت‌هاي بياني آن در قالب برنامه‌هاي آييني، حماسي و مذهبي ‌در گاه‌شمار مناسبتي برنامه‌هاي سيماي جمهوري اسلامي ‌ايران، از اهداف اين تحقيق به شمار مي‌رود. پس از تحليل موارد نمونه‌، ويژگي‌هاي مستند شاعرانه مانند تجربه‌گرايي در كل ساختار فيلم، فضاسازي شاعرانه در نوع روايت، موسيقي، صداگذاري، نورپردازي، صحنه‌پردازي و تدوين پويا به دست آمد. از ميان شيوه‌هاي متنوعي كه براي ساخت فيلم مستند به كار مي‌رود، تلويزيون مي‌تواند بزرگ‌ترين جايگاه كاربرد بيان شاعرانه در مستند باشد و از ظرفيت‌هاي اين شيوه بهره‌برداري كند. به نظر مي‌رسد پژوهش در زمينه‌ي شيوه‌ي بيان شاعرانه در فيلم مستند مي‌تواند موجب رسيدن به درك روشن‌تري از جايگاه فيلم مستند شاعرانه با توجه به تحولات تكنيكي و گونه‌اي امروز تلويزيون، به دست دهد و علاقه‌ي فيلم‌سازان مستند را به اين زمينه‌ي خاص بيشتر كند.