ارزيابي ظرفيت يادگيري اجتماعي در نهاد آب در حوضه‌ آبريز طشك – بختگان

هدف مقاله حاضر ارزيابي ساختار نهاد آب در حوضه‌آبريز طشكبختگان (در دو بخش نهاد رسمي و غير رسمي) از منظر چارچوب يادگيري اجتماعي است. براي ارزيابي نهاد غيررسمي، خشك‌سالي 1386-1387 به‌عنوان تغيير فيزيكي وارده به سيستم در نظر گرفته شد و واكنش نهاد آب در بخش غيررسمي نسبت به اين تغيير مورد ارزيابي قرار گرفت. در بخش نهاد رسمي بررسي شد كه چطور مجموعه قوانين مربوط به آب در مقياس محلي، سيستم منابع آب را تحت تأثير قرار داده است و اين ساختار متكي به نهاد رسمي در سطح ملي بوده و ظرفيت يادگيري پاييني دارد. در بخش نهاد غيررسمي، به‌طوركلي در بالادست اين حوضه به دليل اينكه هنوز منابع آب به نسبت كافي وجود دارد لذا مؤلفه‌هاي فرآيند يادگيري اجتماعي در سطوح پاييني ارزيابي شدند. اما در پايين‌دست به علت شدت تغيير وارده به سيستم منابع آب، اين مؤلفه‌ها در سطح مطلوب‌تري ارزيابي شدند. همچنين ارزيابي مؤلفه‌هاي خروجي يادگيري اجتماعي نشان داد محدوده‌هاي پايين‌دست از ظرفيت يادگيري اجتماعي بالاتر (حلقه‌ي دوگانه و سه‌گانه يادگيري) نسبت به محدوده‌هاي بالادست برخوردارند و گرايش اين اقدامات در پايين‌دست به سمت حفاظت بهتر منابع آب سوق پيدا كرده‌اند و از وسعت فردي فراتر رفته و به‌طور مشاركتي و جمعي عمل نموده‌اند. براي نهاد آب حوضه‌آبريز طشك – بختگان پيشنهاد مي‌گردد مكانيسم‌هاي تاثيرگذار و مستتر در قوانين بخش آب اصلاح شوند، حكمراني ملي و متمركز به حكمراني محلي و ساختارهاي مشاركتي و تعاملي انتقال يابد، نهادهاي خصوصي و مردمي فعال شوند و درنهايت مؤلفه‌هاي فرآيند يادگيري كه در سطح پاييني ارزيابي شدند بهبود يابند.