بررسي خصوصيات بوم‌شناختي، ريختي و ميزان اسانس پونه (Mentha longifolia L.) در برخي مناطق استان فارس و خراسان رضوي

پونه (Mentha longifolia L. syn. Mentha sylvestris L.) گياه دارويي و معطر ارزشمند متعلق به خانواده نعناعيان مي­باشد. به‌منظور بررسي صفات مورفولوژيكي amp;nbsp;Mentha longifolia L.از 10 رويشگاه در استان فارس و استان خراسان رضوي (سپيدان، بوانات، كوار، كازرون، فسا، تربت‌حيدريه، مشهد، نيشابور، كاشمر و چناران) در زمان گلدهي، نمونه‌گيري انجام شد. اطلاعات مربوط به رويشگاه­ها يادداشت­برداري و از هر رويشگاه 10 نمونه گياهي كامل انتخاب و 19 صفت كمي و كيفي براي هر اكوتيپ بررسي شد. نتايج نشان داد كه تنوع قابل‌ ملاحظه‌اي از نظر خصوصيات مورفولوژيكي در بين اكوتيپ­ها وجود داشت. بازده متوسط توليد اسانس پونه در رويشگاه‌هاي مشهد 83/1 درصد، كاشمر 8/1 درصد، چناران 87/0 درصد، تربت‌حيدريه 25/1 درصد، نيشابور 27/1 درصد، سپيدان 75/1 درصد، بوانات 55/1 درصد، كوار 75/1 درصد، كازرون 17/1 درصد، فسا 37/1 درصد تعيين شد. آناليز همبستگي، وجود همبستگي مثبت و معني‌داري بين برخي صفات مهم همچون ارتفاع گياه با تعداد ساقه فرعي amp;nbsp;(r=0.5)و تعداد گل (r= 0.59) را نشان داد. تجزيه به عامل‌ها نشان داد كه صفاتي همچون طول برگ، عرض برگ و نوك پهنك با قرار گرفتن در مؤلفه اول بيشترين سهم در توجيه تغييرات داده‌ها را به خود اختصاص داد. تجزيه خوشه‌اي، جمعيت‌هاي مورد مطالعه را در 4 گروه مجزا تقسيم‌بندي كرد. با توجه به ميزان بالاي عملكرد اسانس در رويشگاه مشهد، اين منطقه مي‌تواند به­عنوان رويشگاه مستعد جهت پرورش اين گونه به منظور استخراج اسانس معرفي شود.