ارائه سبد قابليتهاي مورد نياز براي پرورش دانش‌آموزان در نظام آموزش ابتدايي ايران

Basic Capabilities Needed for the Development of Iranian Elementary School Students

رويكرد قابليت كه از سوي اقتصاددان شهير و برنده جايزه نوبل، آمارتيا سن، ارائه شده، روشها و پايه­‌هاي اطلاعاتي سنجش رفاه فردي و اجتماعي را دگرگون كرده است. از بدو معرفي اين رويكرد تاكنون بسياري از شاخه­‌هاي علمي- مانند اقتصاد رفاه، فلسفه اخلاق، علوم سياسي و توسعه- به منظور گسترده­‌تر كردن چارچوبهاي سنجشي خود از اين رويكرد بهره گرفته­‌اند. در اين مقاله، ابتدا با بهره‌­گيري از يك مرور ادبيات جامع و گسترده در زمينه قابليتهايي كه در رويكرد قابليت آمارتيا سن براي نظامهاي آموزش عمومي توصيه شده، فهرستي از قابليتهاي پايه براي نظام آموزش عمومي ابتدايي احصاء شده است. به­‌منظور بومي­‌سازي فهرست و انطباق آن با شرايط خاص فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي ايران، اين فهرست مورد پيمايش خبرگان قرار گرفته است. اين پيمايش با به­‌كارگيري تكنيك دلفي انجام گرفته و هدف آن تعيين ميزان اهميت هر يك از قابليتهاي فهرست بوده است. افزون بر اين در طول پيمايش از خبرگان خواسته شده تا قابليتهايي را ارائه كنند كه براي نظام آموزش ابتدايي ايران ضروري­‌اند، اما در فهرست اشاره‌­اي به آنها نشده است. قابليتهاي مورد اجماع خبرگان در فهرست نهايي شامل اين موارد است: ارتباطات اجتماعي، توانايي انتخاب، صبر و مدارا، قانون­‌مداري، يادگيري، تفكر انتقادي، توانايي مباحثه، خردورزي جمعي، خلاق بودن، احترام، يكپارچگي عاطفي، سواد فناورانه، تصور روايتي، سواد خواندن و نوشتن، توجه به و صيانت از ديگر گونه­‌هاي حيات، بازي/فعاليتهاي تفريحي و ورزشي، اميد و آرزو، شناخت مواريث هويتي و ملي و تعادل ميان نگرش ملي و جهاني.

The capability approach presented by Amartya Sen, the infamous economist, has changed the very foundations and methods of measuring personal and social welfare. Many of the areas of scientific study have adapted this approach in order to expand their frameworks for measurement. Public educational systems are not an exception. Based on the review of literature on this topic, a set of basic capabilites for elementary school students was extracted and then put to the perusal of a number of Iranian experts in education in order to be modified and adapted to the Iranian socio-cultural norms and then ranked in terms of significance. The final set includes: social communication, ability to choose, patience and tolerance, law-oriented, learning, critical thinking, ability to debate, public reasoning, creativity, respect, emotional integrity, technological literacy, narrative imagination, reading and writing skills, attending and protecting other species, playfulness/recreational and sport activities, aspiration, acknowledging national and personal heritage, and a balance between national and global perspective.