منطق ابهري در زبدة الحقائق

Abhari’s Logic in Zubdat al-Haqa’iq

مخطوط فاضل احمد پاشا 1618ـ‌ كه در كتابخانۀ كوپريلي استانبول نگاه داشته مي‌شود ـ دربردارندۀ چهار رساله از اثيرالدين مفضل بن عمر ابهري (؟656ـ؟597 ه‍.ق.) به نام‌هاي بيان الأسرار، تلخيص الحقائق، رسالة المطالع، و زبدة‌الحقائق است كه هر يك مشتمل است بر منطق، فيزيك، و متافيزيك. اين رساله‌ها را كاتبي قزويني از نسخۀ اصل براي خود رونويسي كرده و ابهري به خط خويش بر آغاز همۀ آن‌ها يادداشت إنهاء با تاريخ و توقيع نوشته است. آنچه در پي مي‌آيد، تقديم و تحقيق بخش منطق زبدة‌الحقائق است. منطق ابهري در اين رسائل، از جمله در زبدة‌الحقائق، برخلاف آثار بعدي‌اش تقريباً به‌كلّي تابع منطق ابن‌سينا است. به اقتضاي تك‌نسخه بودنِ مخطوط، روش قياسي را براي تصحيح آن برگزيده‌ايم.

Athir al-Din al-Abhari (d. ca. 656/1258) was an outstanding Iranian polymath who wrote numerous treatises including Bayan al-Asrar, Talkhis al-Haqa’iq, Risalat al-Matali’, and Zubdat al-Haqa’iq. Each treatise contains three subjects: logic, physics, and metaphysics. They were copied by Katebi al-Qazwini. Al-Abhari himself has written ijaza at the beginning of them. The four handwritings are reserved in MS Fazil Ahmed Pasha 1618, in the Library of Kuprili, at Istanbul. In this study I have edited the Logic of Zubdat al-Haqa’iq. Abhari’s logic in this work is purely Avicennan.