بررسي ساختار پيمان ها در آثار حماسي و پيوند آن با باورهاي اسطوره اي و ديني

عهد و پيمان يكي از عناصر مذهبي و اجتماعي و اساس انضباط در جوامع ابتدايي است كه مراعات آن سبب هم‌بستگي اقوام اوليه مي‌شود و به عقيدۀ آنان پيمان‌شكني گناهي نابخشودني و برهم ‌زنندۀ نظم اخلاقي بوده است. «ميترا» از ايزدان بزرگ اقوام هند و اروپايي است كه هم‌راه با «ورونه» كار حفاظت از پيمان‌ها را بر عهده دارد. اين ايزد وارد هر سرزميني كه مي‌شود با خدايان آن سرزمين امتزاج مي‌يابد و تقدس خود را حفظ مي‌كند. پيمان كه نزد اقوام هند و اروپايي داراي تقدس و جاي‌گاهي والا است، بخشي مهم از آثار حماسي و اساطيري آن‌ها را تشكيل مي‌دهد و سرنوشت تعدادي از حوادث مهم و قهرمانان داستان‌هاي حماسي را تعيين مي‌كند. در اين جستار ساختار و اجزاي مشترك انواع پيمان‌ها را در آثار حماسي، تاريخي و اسطوره‌اي ايران، هند و يونان بررسي و مقايسه مي‌كنيم. نتايج به دست آمده نشان مي‌دهدكه آدابي مانند قرباني كردن، جرعه‌افشاني، حضور شاهد و حضور دو عنصر مقدس آب و آتش و فشردن دست در هنگام پيمان بستن، اجزاي مشترك پيمان‌ها بوده است. سپس با در كنار هم قراردادن همين آداب و عناصر مشترك به الگوهايي يك­سان و نزديك به هم مي‌رسيم كه در بيش‌تر پيمان‌ها رعايت مي‌شود. مقايسۀ اين الگوها و آداب مشترك با باورهاي اساطيري و ديني اقوام هند و اروپايي مشخص مي‌سازد كه ساختار پيمان‌ها با ساختار و باورهاي آيين ميترائيسم (ايزد پيمان) پيوندي بسيار نزديك دارد.