شهر مخوفِ نخستين رمان‌هاي فارسي؛ مدرنيته ايراني و الگوي توسعه شهر آسيايي

نخستين رمان­هاي فارسي تصويري مخوف و سياه از شهر و زندگي به‌دست داده ­اند. افزون بر نگاشت تباهي و سياهي زندگي شهري و پيامدهاي آن، گاه عناوين رمان­ها نيز برگرفته از فضاي تيره شهر است. مسئله بنيادين اين پژوهش، بررسي ارتباط واقعيت ­هاي اجتماعي با فضاي مخوف و سياه بازتاب­ يافته در نخستين رمان­هاي فارسي است كه در دو دهه اول 1300 به‌نگارش درآمده ­اند. به اين منظور، ابتدا ويژگي­هاي شهر مدرن و تصوير مخوف و اهريمني آن از رمان­هاي اين دوره استخراج و دسته ­بندي شده و سپس ارتباط ميان شهر مخوف و سياه‌ بازنمايي­ شده در رمان با واقعيت­هاي اجتماعي زمان نگارش آن­ها بررسي شده است. مبناي تحليل بر پايه آراي بازتاب­ يافته در رمان­هاي اين دوره است. در ادامه نمودهاي شهر مخوف بازتاب­ يافته در رمان به‌ پشتوانه داده ­هاي جامعه ­شناسي شهري تبيين و تحليل شده است. جايگاه غيرتوليدي شهر مدرن ايراني، مصرف­ گرايي و پيامد هاي آن نظير حاشيه­ نشيني و فساد خانه‌هاي معروفه، مهم­ترين نمودهاي شهر سياه و اهريمني نخستين رمان­هاي فارسي است.