اثر نظام‌هاي خاك‌ورزي و گياه پوششي كلزا بر خصوصيات كيفي خاك، عملكرد و اجزاي عملكرد آفتابگردان

حفظ بقاياي گياهي در سطح خاك و كاربرد فن‌آوري‌هاي مناسب مانند استفاده از خاك‌ورزي حفاظتي مي‌تواند در افزايش عملكرد گياهان زراعي تأثيرگذار باشد. اين آزمايش، با هدف بررسي تأثير چهار ساله‌ي روش‌هاي مختلف خاك‌ورزي (بدون خاك‌ورزي، خاك‌ورزي حداقل و مرسوم) در شرايط حضور و عدم حضور گياه پوششي كلزا بر شاخص‌هاي كيفيت خاك (كربن آلي خاك و عناصر غذايي پرمصرف (NPK))، عملكرد دانه و بيولوژيك و اجزاي عملكرد آفتابگردان اجرا شد. آزمايش با آرايش فاكتوريل و در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي در سه تكرار در سال 1393 و در منطقه دستجرد همدان انجام شد. تمامي ويژگي‌هاي مورد بررسي شامل كربن آلي، عناصر غذايي پر مصرف (NKP)، عملكرد بيولوژيك و اجزاي عملكرد آفتابگردان به‌طور معني‌داري (در سطح 1 درصد) تحت تأثير تيمارهاي خاك‌ورزي و گياه پوششي قرار گرفتند، برهمكنش خاك‌ورزي× گياه پوششي براي كربن آلي، نيتروژن، تعداد دانه در طبق و قطر طبق در سطح 1 درصد معني‌دار بود، اما براي ديگر شاخص‌هاي مورد مطالعه غيرمعني‌دار بود. در تيمار خاك‌ورزي حداقل×گياه پوششي ميزان كربن آلي 2.5 برابر نسبت به تيمار خاك‌ورزي مرسوم× بدون گياه پوششي (شاهد) افزايش داشت، اين افزايش براي ساير شاخص‌ها نيز مشاهده شد (فسفر 80 درصد، پتاسيم 30 درصد، نيتروژن 20.5 درصد، قطر طبق 67 درصد، تعداد دانه در طبق 61 درصد، وزن صد دانه 27 درصد، عملكرد دانه و بيولوژيك آفتابگردان به‌ترتيب 34 و 39.5 درصد). درصد پوكي دانه در تيمار خاك‌ورزي حداقل× گياه پوششي نسبت به خاك‌ورزي مرسوم× بدون گياه پوششي (شاهد) 2.5 برابر كم‌تر اندازه‌گيري شد. كلزا به دليل توليد ماده خشك بيش‌تر در واحد سطح مي‌تواند در افزايش ماده آلي خاك و بهبود شرايط فيزيكي آن مؤثر باشد. اعمال تيمارهاي خاك‌ورزي حداقل و كشت گياه پوششي كلزا موجب افزايش ذخاير مواد آلي، بهبود كيفيت خاك و عملكرد آفتابگردان گرديد