اثر محلول‌پاشي برخي تركيبات شيميايي بر تبادلات گازي، روابط آب و خصوصيات فتوسنتزي آفتابگردان (Helianthus annuus L.) در رژيم‌هاي آبياري مختلف

اين مطالعه با هدف بررسي اثر محلول‏پاشي برخي تركيبات شيميايي و رژيم‌هاي آبياري بر تبادلات گازي، خصوصيات فتوسنتزي و روابط آبي آفتابگردان انجام گرفت. آزمايش به‌صورت كرت‌هاي خرد شده بر پايه بلوك‌هاي كامل تصادفي در سه تكرار در مركز تحقيقات و آموزش كشاورزي و منابع طبيعي همدان به مدت دو سال اجرا شد. تيمارهاي آبياري شامل 100، 80 و 60 درصد نياز آبي گياه و تيمارهاي محلول‌پاشي شامل: آبسيزيك اسيد، سلنيوم، ساليسيليك اسيد، سديم نيتروپروسايد، گليسين بتائين و شاهد بودند. نتايج نشان داد كه با كاهش ميزان آبياري، ويژگي‏هاي هدايت روزنه‌اي، سرعت تعرق، محتواي نسبي آب برگ و سرعت فتوسنتز كاهش يافتند، اما دماي برگ افزايش يافت. غلظت CO2 زير روزنه در ابتدا كاهش و در ادامه با تشديد كم آبي افزايش يافت، با اين حال، كارآيي مصرف آب فتوسنتزي به‌طور يكنواخت روند افزايشي داشت. محلول‌پاشي با تركيبات شيميايي، تبادلات گازي و خصوصيات فتوسنتزي آفتابگردان را تحت تأثير قرار داد. كمترين ميزان هدايت روزنه‌اي و تعرق و بيشترين ميزان محتواي نسبي آب برگ در نتيجه محلول‌پاشي با آبسيزيك اسيد و سديم نيتروپروسايد به‌دست آمد و بيشترين دماي برگ ناشي از كاربرد آبسيزيك اسيد بود. اثر متقابل آبياري × محلول‌پاشي بر سرعت فتوسنتز و غلظت CO2 زير روزنه معني‌دار بود. در شرايط كم آبياري، كاربرد تركيبات شيميايي مورد نظر، سرعت فتوسنتز را نسبت به تيمار شاهد افزايش و غلظت CO2 زير روزنه را كاهش داد. در اين مورد، ساليسيليك اسيد نسبت به ساير تركيبات، اثر بيشتري داشت و در شرايط كم‌آبي شديد (60 درصد نياز آبي)، باعث افزايش 6/19 درصد در سرعت فتوسنتز گرديد.