تأثير تنش خشكي ناشي از آبياري جزئي ريشه بر كارايي مصرف آب و عملكرد دانه ذرت (.Zea mays) و ماش (.Vigna radiata) در الگوهاي مختلف كشت مخلوط

به منظور بررسي اثر الگوي كاشت و روش آبياري بر عملكرد دانه و كارآيي مصرف آب ذرت و ماش، آزمايشي به صورت فاكتوريل دو عاملي در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در سال زراعي 961395 در استان لرستان اجرا شد. عامل اصلي شامل دو روش آبياري (آبياري كامل (I1) و آبياري جزئي (I2) ريشه‌) و عامل فرعي الگوي كشت (كشت خالص ذرت و ماش، و كشت ‌مخلوط ذرت و ماش روي رديف‌هاي جداگانه و روي يك رديف) بود. تجزيه واريانس داده‌ها با نرم افزار MSTATC انجام گرفت. نتايج بدست آمده نشان داد كه عملكرد دانه ذرت و ماش با اعمال آبياري‌جزئي‌ريشه كاهش يافت. به طوري كه عملكرد دانه ذرت در شرايط آبياري‌جزئي‌ريشه در كشت خالص 45%، در كشت مخلوط روي رديف‌هاي جداگانه %29 و در كشت مخلوط روي يك رديف 26% نسبت به آبياري كامل كمتر بود. عملكرد دانه ماش نيز با اعمال آبياري جزئي ريشه در تيمارهاي كشت خالص، كشت مخلوط روي رديف‌هاي جداگانه و كشت مخلوط روي يك رديف به ترتيب 29، 22 و 21 درصد نسبت به آبياري كامل كاهش يافت. بيشترين كارآيي مصرف آب (2.77 كيلوگرم در متر مكعب) در كشت مخلوط ذرت و ماش روي يك رديف در شرايط آبياري جزئي ريشه بدست آمد. در شرايط آبياري معمولي بيشترين كارآيي مصرف آب به كشت مخلوط ذرت و ماش روي يك رديف اختصاص داشت كه از كشت خالص ذرت، كشت مخلوط روي رديف‌هاي جداگانه و كشت خالص ماش به ترتيب 23، 50 و 76 درصد بيشتر بود. بنابراين، كشت مخلوط ذرت و ماش روي يك رديف در شرايط آبياري جزئي ريشه مي‌تواند ضمن توليد مطلوب دانه، باعث افزايش كارآيي مصرف آب شود. نسبت برابري زمين در كشت مخلوط ذرت و ماش روي يك رديف و در شرايط آبياري جزئي ريشه (2.25) مزيت اين الگوي كشت را تأييد مي‌كند.