بررسي تأثير روغن ولك بر كفشدوزك‌‏هايCryptolaemus montrouzieri و Chilocorus bipustulatus

كفشدوزك Muls. Cryptolaemus montrouzieri و كفشدوزك نقاب‌دار دولكه‌اي،Chilocorus bipustulatus (L.)  از جمله شكارگرهاي مهم شپشك‌هاي خانوادۀ Diaspididae و Eriococcidae در ايران مي‌باشند. از جمله روش‌هاي شيميايي مبارزه با شپشك‌ها استفاده از روغن‌هاي معدني بوده كه سازگاري بالاتري با محيط داشته و با سرعت نسـبتاً زيادي در محيط از بين رفته و خطر بـروز مقاومـت يـا طغيـان آفـات ثانويه در رابطه با اين تركيبات بسيار كم است. در اين مطالعه اثر روغن ولك روي حشرۀ كامل و سنين مختلف لاروي كفشدوزك C. montrouzieri و C. bipustulatus روي برگ‌هاي مركبات در شرايط باغ مورد برررسي قرارگرفت. ابتدا سنين مختلف لاروي و حشرات كامل كفشدوزك‌هاي مزبور به‏صورت جداگانه رهاسازي و سپس با غلظت‌هاي 5/0، 1 و 5/1 درصد روغن ولك و آب (شاهد) روي برگ‏ها اسپري و پس از 24 ساعت تعداد حشرات مرده و زنده شمارش شد. نتايج نشان داد كه در سطح احتمال 5 درصد اختلاف معني‌داري بين اثر غلظت‌هاي مختلف و در تمام مراحل سني هر دو كفشدوزك وجود دارد. غلظت 5/1 درصد داراي بيشترين مرگ‏ومير، به‏ترتيب به‌ميزان 1/11±92/16 و 1/24±96/83 درصد در لارو سن اول كفشدوزك‏هاي C. montrouzieri و C. bipustulatus بود. براساس نتايج و مقايسۀ آن با معيارهاي ارزيابي سازمان بين‌المللي مبارزۀ بيولوژيك (IOBC)، درصد مرگ‌ومير غلظت‌هاي ١ ‏و 0/05 ‏درصد روغن ولك در اكثر مراحل سني براي هر دو گونه كفشدوزك در ردۀ دوم گروه‏بندي اثرات جانبي آفت‏كش‏ها ‏(با خطر متوسط) قرارگرفتند.