سريان علم در موجودات از منظر قرآن مجيد و تجلّي آن در انديشه ملاّصدرا

آنچه انسان‌ها با حواسّ خود درمي‌يابند، اين است كه جمادات فاقد شعورند، امّا خداوند در قرآن همه موجودات عالم را از انسان و حيوان گرفته تا گياه و جماد، داراي شعور و آگاهي معرّفي مي‌فرمايد و اموري مانند تسبيح، سجده، خشوع و ..... را به آنها نسبت مي‌دهد. اعتقاد به سريان كمالات وجودي از قبيل علم، حيات و اراده در جميع موجودات از اصول مسلّم و پذيرفته در حكمت متعاليه است. ملاّصدرا با براهين عقلي سريان علم را در همه موجودات عالم اثبات مي‌كند، امّا ممكن است اين گونه به نظر برسد كه اين ديدگاه با اصل تجرّد علم كه از سوي ملاّصدرا پذيرفته شده است، در تعارض باشد. در اين مقاله، براي حلّ اين تعارض كوشش به عمل آمده است و اثبات شده كه تعارضي وجود ندارد و ملاّصدرا با استمداد از آيات و روايات اين راز را دريافته است.