بررسي ارتباط «طور وراي عقل» ملاصدرا و «سپهر دين» كي‌يركگور

آيا حوزه‌اي فراتر از عقلِ منطق‌ناپذير وجود دارد كه احكامش ضد عقل باشد؟ اين پرسش همواره عرفان را به رويارويي در برابر فلسفه فراخوانده است؛ ازاين‌رو، هميشه عرفا، عرفان‌شناسان و دين‌پژوهان در غرب مسيحي و شرق اسلامي به دو حوزه «عقل» و «طور ماوراي عقل» و نسبت بين اين دو توجه داشته‌اند. ملاصدرا و كي‌يركگور مي‌پذيرند كه عقل، منبع معرفتي كامل براي درك حقايق نيست. كي‌يركگور در مواجه با پارادوكس موجود در سپهر دين به توقف عقل حكم مي‌دهد. ملاصدرا قلمروهاي ادراكي و حوزه‌هاي معرفتي را در هر دو حوزه عقل و طور وراي آن، داراي هماهنگي و انسجام مي‌داند. كي‌يركگور زيست‌‌انديشوري است كه در تقسيم‌بندي خويش از مرحله‌هاي زندگي، سپهر دين را فراتر از اخلاق، عقل و زيبايي‌شناسي برشمرده است. از ديدگاه ملاصدرا و كي‌يركگور، سپهر دين و طور وراي عقل هويتي رازآلود و تمثيلي دارد؛ تمثيلي كه زبان شعري و ساخت‌هاي ادبي نيست؛ بلكه يك طرز خاص از تفكر و يك روش خاص براي نيل به معرفت است. در اين مقاله تلاش شده است  همساني‌ها و ناهمساني‌هاي اين دو شيوه زيست (سپهر دين و طور وراء عقل) از نگاه اين دو بررسي شود.