رويكرد انتقادي به نگاه انديشمندان اسلامي درباره معراج

اعتقاد به معراج نبي مكرم اسلام از امور محل وفاق در بين مسلمانان است و اصل آن ريشه قرآني دارد. در آن شب اسرارآميز پيامبر با اراده الاهي در عوالم هستي سير كرد و حقايقي از عالم برين، و درجات بهشتي و دركات جهنمي تعدادي از افراد امتش را ملاحظه كرد و پس از ديدار با تعدادي از انبياي سلف از سفر بازگشت. واگويي حقايق مشاهده‌شده با واكنش سلبي و منفي قريش مواجه شد. فصل مشترك تمام انديشمندان اسلامي در وقوع معراج، ادراكات ويژه پيامبر در آن شب رازآلود است. در توجيه و تفسير نحوه و كيفيت وقوع معراج بين انديشمندان اسلامي اختلاف وجود دارد. تعدادي اين سفر خاص را جسماني و تعدادي روحاني مي‌دانند. رويكرد تفسير روحاني معراج به چند زيرشاخه تقسيم مي‌شود: وقوع در خواب، با فكر و عقل و سير روحاني در بيداري كه مرز مشخصي با حالت خواب و سير فكري دارد. رويكرد خاص تعدادي از عرفا هرچند قابل اندراج در تفسير روحاني است ولي به دليل مهندسي كلام ويژه و استفاده از ادبيات نمادين به عنوان قسم جدايي در اين مقاله دسته‌بندي شده است. هر كدام از تفاسير پنج‌گانه وجوه ترجيح و ابهاماتي دارد. در اين پژوهش تلاش شد با رويكرد انتقادي، تفسير برتر معين شود. اين به معناي بطلان كامل همه نظرات غيرمختار نيست.