پژواك وحي در چكامه‌هاي ولايي كميت بن زيد اسدي

قرآن كريم همواره سرچشمه الهام هنري و آفرينش‌هاي ادبي عربي‌سرايان است. در يك نگاه كلي، تأثيرپذيري از اين كتاب آسماني دو لايه دارد: فكري و زباني. روش بينامتني يكي از شيوه‌هاي مناسب براي رصد اين تأثير زباني و فكري است. بر پايه اين روش، هيچ اثر بشري خودبسنده نيست، بلكه بايد آن را امتداد آثار پيشين ديد. متن‌ها و پديدآورندگان آن‌ها، در داد و ستد فكري و زباني با يكديگرند. هدف اين نوشتار توصيفي تحليلي، آشنايي با ديدگاه‌هاي شاعر نامدار شيعي كميت بن زيد اسدي (م. 126 ق.) درباره رخدادهاي جامعه اسلامي و تحليل قرآني آن‌هاست. از اين رو به بررسي بينامتنيت مفهوم و پيشينه آن در ادبيات عربي و نيز گونه‌هاي آن اشاره شده است و پس از معرفي مختصر القصائد الهاشميات، جلوه‌هاي بينامتنيت مستقيم و غير مستقيم در نمونه‌هاي شعري كميت بررسي و تحليل شده‌اند. يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد كه دو گونه بينامتنيت قرآني مستقيم و غير مستقيم در القصائد الهاشميات ديده مي‌شود. شاعر، هم از ساختارها و تركيب‌هاي قرآني بهره جسته و هم از گفتمان و جهان‌بيني قرآن. كميت در پرتو قرآن به مثابه يك شاعر متعهد و مكتبي و به انگيزه نشر و پاسداري از تفكر شيعي با تمركز روي موضوعاتي همچون: امامت، ولايت، يادآور شدن فضايل خاندان عصمت و طهارتM ، شفاعت و نيز افشاگري انحراف‌هاي حاكمان وقت، رسالت خويش را با همسان‌سازي كردار آنان با مظاهر استبداد در قرآن به انجام رسانيده است.