بررسي اعيان ثابته و‌‌صُور مُرتسمه همراه با نقد ايرادات ملاصدرا به ‌‌صُور مُرتسمه

دو نظريۀ اعيان ثابته و ‌‌صُور مُرتسمه كه براي تبيين علم پيش از ايجاد، ارائه شدند و نقش ويژه‌اي در حوزۀ جبر و اختيار و قضا و قدر ايفا كرده‌اند، از سوي انديشوران بسياري تحليل و بررسي شده‌اند؛ برخي اين نظريه‌ها را پذيرفتند و برخي نيز به نقد آن‌ها پرداخته‌اند. ملاصدرا از ميان اين دو نظريه، از اعيان ثابته دفاع و از ‌‌صُور مُرتسمه انتقاد كرده است. اين نوشتار برآن است تا با بيان چيستي و چگونگي پيدايش اعيان ثابته و تبيين علم الهي توسط آن‌ها و نيز بررسي كيفيت علم الهي توسط ‌‌صُور مُرتسمه ابن سينا با يافتن وجوه اشتراك دو نظريه اعيان ثابته و ‌‌صُور مُرتسمه اشكالات ملاصدرا بر ‌‌صُور مُرتسمه را به نقد نشيند و نشان دهد كه اشكالات ملاصدرا در صورتي‌‌‌كه ‌‌صُور مُرتسمه، ماهيت باشند و موجب حلول صور در ذات خداوند ‌‌‌شوند وارد است؛ حال آن‌كه با بررسي انجام شده آشكار مي‌‌‌شود ‌‌صُور مُرتسمه همانند اعيان ثابته، لوازم ذات و اموري وجودي‌‌‌‌‌اند كه ذات به آن‌ها متصف مي‌‌‌شود و علم تفصيلي خداوند همان‌گونه كه توسط اعيان ثابته قابل تبيين است، به‌واسطه ‌‌صُور مُرتسمه نيز تحليل‌پذير است تا آن‌‌‌جاكه اطلاق علم تفصيليِ خداوند بر آن احق از اطلاق علم بر اعيان ثابته است.