بررسي تطبيقي روش علم كلام و فلسفه اسلامي

اين مقاله در صدد تبيين روش دو علم كلام و فلسفۀ اسلامي و سپس بررسي رابطۀ روشي ميان آن دو است. اين دو علم به‌عنوان دو علم مستقل مانند ديگر علوم اسلامي، در بستر زمان، با يك‌ديگر تعاملاتي از جمله تعاملات روشي داشته‌اند. علوم اسلامي (تفسير، فقه،كلام، فلسفه و …) چون شبكه‌هايي در‌هم‌تنيده هستند كه بر يك‌ديگر بسيار تأثير گذارند. صَرف‌نظر از ديدگاه‌هاي افراطي و تفريطي در اين زمينه، مي‌توان گفت از ابتدا تا كنون، بين اين دو تعاملاتي نظير تعاملات تاريخي، تداخل در مسائل، تعاملات روشي و … وجود داشته است. با توجه به عنوان اين مقاله، در تحليل روش اين دو علم، به اين نتيجه مي‌رسيم كه بين ‌روش‌هاي كلامي‌اي كه از ابتدا تا كنون، تحولات و تطوراتي داشته‌اند، يعني از روش ابتدايي جدلي، شروع و در نهايت، به روش فلسفي و برهاني تحول يافته است و همچنين ‌روش‌هاي ‌فلسفۀ اسلامي كه آنها نيز تحولاتي داشته‌اند؛ يعني از روش عقليِ محض به سبك روش مشايي فلسفۀ يونان – شروع شده و تا انواع ‌روش‌هاي مشايي اسلامي ‌(بومي‌سازي روش مشايي اسلامي)، اشراقي اسلامي و حكمت متعاليه صدرايي، تكامل يافته است، مناسباتي وجود داشته و دارد.