امكان‌سنجي جريان استصحاب در امور اعتقادي

در امور اعتقادي چون مقتضي‌‌‌‌‌‌، ‌يعني تماميت اركان استصحاب‌‌‌‌‌‌، ‌موجود بوده و مانع نيز مفقود است‌‌‌‌‌‌، ‌اصل امكان جريان استصحاب در آنها‌‌‌‌‌‌  جاي ترديد ندارد، ‌بلكه اطلاق ادله آن‌‌‌‌‌‌، ‌اعمال قلبي را نيز شامل مي‌‌‌شود‌‌‌‌. با وجود اين‌‌‌‌‌‌، ‌برخي با تمسّك به ادله‌‌‌اي همچون عينيت يا توقف اعتقاد بر يقين‌‌‌‌‌‌، ‌انصراف ادله استصحاب از أعمال جوانحي و نيز الزام شرعي به كسب يقين وجداني نسبت به اعتقاديات‌‌‌‌‌‌، ‌امكان جريان استصحاب در امور اعتقادي را به‌طور مطلق‌‌‌‌‌‌، ‌منكر شده‌‌‌اند‌‌‌‌. در مقابل‌‌‌‌‌‌، ‌عده‌‌‌اي نيز  ضمن تقسيم امور اعتقادي به دو دستۀ نيازمندِ يقين وجداني و نيازمندِ صِرف التزام قلبي؛ معتقدند كه در عقايد قسمِ دوم‌‌‌‌‌‌، ‌هم  استصحابِ موضوعي و هم استصحاب حكمي جريان دارد، ‌اما در گزاره‌‌‌هاي اعتقاديِ قسم اول‌‌‌‌‌‌، ‌تنها استصحاب حكمي‌‌‌‌‌‌، ‌امكان جريان دارد‌‌‌‌. تحقيق حاضر نشان مي‌‌‌‌‌‌دهد كه چون اعتقاد‌‌‌‌‌‌، ‌يك امر وجداني است‌‌‌‌‌‌، ‌شك در نفس اعتقاد‌‌‌‌‌‌ با مراجعه به وجدان‌‌‌‌‌‌، ‌زائل مي‌‌‌گردد و جريان استصحاب در خود اعتقاد‌‌‌‌‌‌، ‌كاملاً بي‌معناست‌‌‌‌. در احكام اعتقادي نيز چون هيچ‌يك از اين نوع احكام‌‌‌‌‌‌، ‌غايت زماني ندارد، ‌در مقام اثبات‌‌‌‌‌‌، ‌شك در بقاء و جريان استصحاب در آنها‌‌‌‌‌‌، ‌امكان وقوعي ندارد‌‌‌‌؛ هرچند جريان استصحاب در خصوص معتقَدات‌‌‌‌‌‌، ‌يعني مسائل و موضوعات اعتقادي‌‌‌‌‌‌، ‌هم امكان عقلي دارد و هم امكان وقوعي‌‌.