بررسي هستي شناسيِ عرفاني از منظر نجم الدين رازي و عزيز نسفي

هستي شناسي از مهم ترين مباحث عرفان اسلامي است كه با نظري شدن عرفان توسط ابن عربي، بيش از پيش مورد توجه متصوفه و عرفا قرار گرفته است. نجم الدين رازي و عزيز نسفي از عرفاي بزرگ قرن هفتم و منسوب به فرقه كبرويه بوده اند؛ با اين تفاوت كه نسفي تحت تأثير آراي ابن عربي نيز بوده است. رازي به پيروي از مكتب كبرويه، هستي را براساس عالم امر و خلق يا ملك و ملكوت تقسيم مي كند. در مباني فكري او درباره هستي توجه به نور، زوجيت در عالم و وحدت وجود ديده مي شود. از سوي ديگر، نسفي ضمن اشاره به اين دو عالم، جبروت را به آن افزوده و در هستي شناسي خويش، به تقسيمات سه گانه اي قائل شده؛علاوه بر اين به تفصيل مباحث وحدت وجود را بيان نموده است. در ميان اقوال اين دو، توجه به تجلي و اهميت انسان در عالم مشترك است. اين پژوهش بر آن است كه به شيوه توصيفي مقايسه اي، به بررسي شباهت ها و اختلافات آراي اين دو و مباني آن در باب هستي شناسي بپردازد.