گفتمان‌كاوي انتقادي سوره شمس بر اساس الگوي فركلاف

اگر تحليل گفتمان به‌مثابه يك روش كيفي در تحقيق در نظر گرفته شود آنگاه با بررسي ديدگاه يا نگرش غالب بر متون در گردش در جامعه و اينكه چه ديدگاهي با كدام زيربناي فكري، يك متن مشخص را توليد كرده مي‏توان از اين طريق حوزه‏هاي معنايي در گردش در جامعه كه به‌دنبال تغيير يا سلطه شكل‏گيري ذهنيت اجتماعي است را آشكار نمود. در اين زمينه مدل تحليل سه سطحي فركلاف براساس توصيف، تفسير و تبيين مي‏تواند مؤثر باشد. از سويي قرآن كريم نيز با به‌كارگيري نشانه‏هاي مفهومي در قالب كل معناداري همچون سوره شمس سعي در تغيير يا اصلاح كنش‏هاي اجتماعي داشته‏ است. بر همين اساس مي‏توان با الهام‌گيري از روش فركلاف در سوره‏هاي قرآن، با تحليل ساختار متني همچون واژگان و جملات در سطح توصيف و تطبيق آن با بافت موقعيت در سطح تفسير گفتمان حاكم، نقش و رابطه آن با گفتمآنهاي موجود در سطح جامعه را تبيين نمود. اين پژوهش با رويكرد توصيفي تحليلي سعي بر آن دارد تا با الهام‏گيري از روش انتقادي فركلاف زمينه تحليل سوره شمس را به‌مثابه يك گفتمان فراهم نموده و كاركرد اجتماعي آن را تبيين نمايد. نتايج حاصله نشان خواهد داد كه گفتمآنهاي سوره شمس در محوري مقاومتي با گفتمآنهاي موجود سطح جامعه سعي در تبيين نظام ارزشي اسلام دارد.