تأملات تاريخي در باب قاعده امكان اشرف

در نوشتار حاضر اصالت قاعده امكان اشرف بمثابه قاعدهيي اشراقي بررسي ميگردد. برغم قول مشهور دربارة اين قاعده مبني بر ريشه‌يي يوناني داشتن، مدعاي اين نوشتار آن است كه قاعده از لوازم مكتب اشراق است و مشائي دانستن آن با اصول مشائيان سازگاري ندارد. اين مدعا از دو جهت به اثبات خواهد رسيد؛ جهت اول، بيان شواهدي از آثار خود شيخ‌اشراق و شارحان مكتبش و اينكه چگونه نحوة بيان شارحان موجب چنين تصوري شده كه اين قاعده سابقه‌يي قبل از مكتب اشراق دارد. جهت دوم بررسي لوازم مكتب اشراق است و اينكه شيخ‌اشراق از اين قاعده در اثبات اصول فكري مكتبش بهره برده، حال آنكه اين مسائل از نظر مكتب مشاء مردود است. بنابرين جستجوي پيشينه‌يي قبل از سهروردي براي اين قاعده خطاست.