تأثير اصالت وجود بر «حدّ تام» درانديشة فلسفي ملّاصدرا

Influence of Principality of Existenceon the “Complete Limit” inMûllāṢâdrā’s philosophical thought

ملّاصدرا معتقد است كه «وجود» يگانه امر حقيقت ­ساز است. اين عقيدۀ ملّاصدرا كه «اصالت وجود» نام دارد، مبناي فلسفة او را تشكيل مي­دهد و حتّي بر مبحث «ماهيّت و احكام آن» تأثير مي­نهد. پذيرش تأثيرپذيري مبحث ماهيّت و مباحث مرتبط با آن از اصالت وجود́ لازمه­هايي، از جمله تأثيرپذيري حدّ تام از اصالت وجود، را در پي مي­تواند داشت كه ضعف­ها و اشكال­هاي حد ّتام منطقي را ندارد. در اين مقاله، با روشي توصيفي- تحليلي، امكان تأثيرپذيري حدّ تام از اصالت وجود، به عنوان امر نشان­دهندة حقيقت اشياء را با تكيه بر اين فرضيّه­ ها نشان داده­ايم كه «حقيقت در فلسفة ملّاصدرا با وجود معنا مي­يابد و حد نيز كه منعكس­كنندة حقيقت اشياء است، قطعاً از وجود تأثير مي­پذيرد»، «در فلسفة ملّاصدرا صورت به ­تنهايي تمام حقيقت شيء واقع مي­شود و حدّ تام در فلسفة او به منعكس كردن صورت تغيير خواهد يافت» و «در فلسفة ملّاصدرا پاية حد، يعني ماهيّت، محفوظ مانده و با اجزاي مادّه و صورت ظهور كرده است». تأثيرگذاري اصالت وجود بر حدّ تام́ نتايجي، از جمله تحوّل معناي حدّ تام از وجه منطقي­اش و گستردگي فايدة حدّ تامّ فلسفي نسبت به حدّ تامّ منطقي، را در پي دارد