بررسي ناسازگاري آراء ملاصدرا در مبحث تشكيك در ماهيات

ملاصدرا در كتاب الشواهد الربوبية پس از نفي تشكيك در ماهيت، مي‌نويسد كه در كتاب الاسفار از تشكيك در ماهيت جانبداري كرده است. همچنين با وجود تصريح به عدم پذيرش تشكيك در ماهيت در برخي از آثار خود، به نظرياتي مانند نظرية مُثل افلاطوني و اعيان ثابته قائل شده است كه عدّه‌اي لازمة پذيرش آنها را تشكيك در ماهيت دانسته‌اند. اين مقاله با مشخص كردن نظرات مختلف ملاصدرا در مورد تشكيك در ماهيت و بررسي مباحثي كه لازمة آنها پذيرش تشكيك در ماهيت است، به تبيين و توجيه اين اختلاف نظر پرداخته است. بدين منظور توجيهات مختلفي در مورد اين اختلاف نظر ظاهري ملاصدرا مطرح و مورد نقد و بررسي قرار گرفته‌‌اند، اين نظرات عبارتند از: تشكيك در ماهيت در مقام دفاع از اشراقيان؛ تغيير ديدگاه در مبحث تشكيك در ماهيت؛تشكيك در ماهيت به معناي ذات؛ تشكيك در مفاهيم مشكك؛ تشكيك در افراد ماهيت؛ تشكيك در ماهيت به تبع وجود.