«انسان قديم» در شاهنامه بر اساس تعاليم دائويي

در همۀ سنَّت‌هاي معنوي كه طريق رسيدن به كمال حقيقي انسان را نمودار مي‌كنند، كم و بيش از دو مقام سخن رفته است: مقام «كرامت» كه مقام پاكي و ظهور نور فطرت آغازين است و مقام «كمال» كه سوختن در آتش عشق است و رسيدن به خويشتنِ خويش. مقام نخست متعلّق به «انسان قديم» يا انسان راستين است و مقام دوم متعلّق به «انسان كامل». در شاهنامۀ فردوسي اين دو مقام را مي‌توان به سياوش و كيخسرو نسبت داد كه اوّلي (پدر) نمونۀ انسان قديم و دومي (پسر) نمونۀ انسان كامل است. در اين مقاله، با رويكرد جاويدان خرد، از تعليم سنَّتي دائويي در تحليل بخشي از مقام معنوي سياوش در شاهنامه بهره خواهيم برد. در تعليم دائويي انسان قديم داراي خصائصي همچون بي‌فعلي، بساطت و سادگي، صلح كلّ و... است كه اين ويژگي‌ها در شخصيَّت معنوي سياوش نيز به چشم مي‌خورد. بر اين اساس، با توجّه به ارتباط سياوش با رمز «ماه» و پيوند او با نور فطرت انساني و نيز مقام «قلب» نشان خواهيم داد كه او در ميان مقامات سلوكي، صاحب مقام متوسّط يعني صاحب نور سكينه است و مظهر انسان قديم به شمار مي‌رود.