تحليل و بررسي قرآني ـ روايي رويكرد «ذكريان» به نماز و ذكر

نماز، مورد سفارش خاص اسلام و معيار پذيرش اعمال است. فرقه باطني­گراي «ذكريه» كه از حدود پنج­ قرن قبل در بلوچستان شكل گرفته مدعي است در اساس آنچه مورد سفارش مي­باشد، «ذكر» است و ترجمه «صلوة» به نماز، كه آغازش تكبير و فرجامش سلام و متنش حاوي انجام پاره­اي اعمال و اذكار مخصوص مي­باشد، اشتباهي رخداده از سوي عجم­هاست. بنابراين از منظر «ذكريه» نماز با شاكله معهود و روش عملي آن، منسوخ و اهتمام به آن كفر است. اين رويكرد با تصريح آيات «فَإذا قَضَيتُمُ الصَّلَاة فَاذْكُرُوا اللَّهَ قِيامًا وَ قُعُودًا وَ عَلَ جُنُوبِكُمْ» و «أَقِمِ الصَّلَاة لِذِكْرِي» كه بين ذكر و نماز تفاوت قائل شده و همچنين با روايات متواتري مانند «من ترك الصلوة متعمداً فقد كفر» واگرايي دارد. تحليل سوابق و مشاهده رفتار ذكريان، نشان مي­دهد باورها و رفتارهاي اين فرقه دور از قرآن و روايات و آييني عاميانه است كه به نظر مي­رسد از روش­هاي باطني هندي نشأت گرفته است.