مطالعة تاب آوري اكوسيستم شهر تهران دربرابر آلاينده هاي هوا

Tehran’s Ecosystem Resilience Against Air Pollution

اكوسيستم شهري تهران توانايي جذب و تصفيۀ ميزان مشخصي از حجم آلاينده‌ها دارد كه همين توانايي نيز روزبه‌روز درحال كم‌شدن است. در روند رشد اقتصادي هر شهر يا كشور بايد قابليت‌هاي اكوسيستمي آن منطقه نيز لحاظ شود تا مشكلات زيست‌محيطي كم‌تري حاصل شود. هدف از نگارش اين مقاله ارائه و بسط روشي براي اندازه‌گيري تاب‌آوري اكوسيستم شهر تهران دربرابر آلاينده‌هاي واردشده به هواي آن است. براي محاسبۀ تاب‌آوري از بزرگ‌ترين نماي لياپانوف استفاده شده است، به‌طوري‌كه بزرگ‌ترين نماي لياپانوف مثبت، به‌معني وجود رفتار آشوبي در سري زماني موردمطالعه و به‌تبع آن كاهش ميزان تاب‌آوري سيستم است. اطلاعات مورداستفاده در اين پژوهش مربوط به شاخص كيفيت هوا (AQI) براي بازۀ زماني 1390 تا 1394 است كه به‌صورت ميانگين روزانه و شامل 1826 داده است. نتايج نشان‌دهندۀ وجود آشوب در سري زماني شاخص كيفيت هوا (AQI) است. ازنظر تاب‌آوري نيز اكوسيستم شهر تهران دربرابر آلاينده‌هاي واردشده تاب‌آوري بالايي ندارد و توان كافي را براي مقابله با شوك‌هاي واردشده ندارد. ازاين‌رو، توجه به تاب‌آوري در تصميم‌گيري‌هاي اقتصادي و مديريت شهري بسيار مهم است.

In this research, we develop a method for measuring resilience for Tehran’s ecosystem against air pollution. Resilience has been proxied by the largest Lyapunov exponent (LLE), so that the positive LLE, which indicates a chaotic system, implies a weak resilience. The data used in this study is the daily average of the Air Quality Index (AQI) in 1826 day for the period 1390-1394 (2000-2014). The results show a positive LLE in the AQI, implying a chaotic system. Therefore, resilience of Tehran’s ecosystem against air pollution can be considered weak, making it vulnerable in confronting with shocks. Hence, attention to resilience in economic decision-making and urban management is very important.