موضع اماميه در برابر ديدگاه كيسانيه، غلات، زيديه و اسماعيليه درباره آموزه بداء

اهل سنت و اماميه در نادرستي انتساب معناي لغوي بداء به خداوند اتفاق نظر دارند؛ هرچند اهل سنت بر اين پندارند، كه اماميه معناي لغوي بداء را به خداوند نسبت مي‌دهد؛ معنايي كه مستلزم انتساب لوازمي چون جهل و ندامت به آن ساحت ربوبي است. البته اخبار و احاديث اماميه كه شمار آنها به حد تواتر مي‌رسد، بداء را به خداوند نسبت داده‌اند و بزرگان اماميه درصدد تبيين معناي بداء در آن اخبار برآمده‌اند. فِرَق منسوب به شيعه هم در باب بداء مواضع مختلفي دارند. فرقه‌اي چون زيديه انتساب بداء به خداوند را صريحاً نفي مي‌كند و همانند اهل سنت بر اماميه به خاطر اعتقاد به بداء، اعتراض مي‌كند. اسماعيليه هم به سبب تعارض باور به بداء با امامت اسماعيل، بداء را نپذيرفته‌اند. كيسانيه بداء را همان نسخ مي‌دانند. غلات هم با آنكه همواره مورد لعن و تكفير بزرگان اماميه بوده‌اند، به بداء اعتقاد دارند. نوشتار پيش رو درصدد است مواضع بزرگان اماميه را در برابر فرقه‌هاي چهارگانه مزبور تقرير كند.