تأثير قراردادهاي آتي سكه بر نوسانات بازار نقدي اين دارايي در ايران

به دنبال نوسانات بي­سابقه سكه طلا طي سال­هاي گذشته، بحث­هاي زيادي در خصوص تأثيرهاي احتمالي قراردادهاي آتي در اين زمينه بين محققان و سياست‌گذاران شكل گرفته است. در اين مقاله، تأثير قراردادهاي آتي سكه طلا بر نوسانات بازار نقدي سكه در ايران مورد بررسي قرار گرفته است. براي اين منظور، از دو رويكرد بهره گرفته شده است. در رويكرد نخست (رويكرد سرريز نوسانات)، از يك مدل DCC-GARCH-VECM براي بررسي سرريز نوسانات بين دو بازار طي بازه زماني آذر 1392 تا تير 1394 استفاده شده است. در رويكرد دوم (رويكرد متغيرهاي مجازي)، از يك مدل گارچ ساده براي بررسي تأثير راه‌اندازي قراردادهاي آتي بر نوسانات بازار نقدي استفاده شده است. براي تخمين اين مدل از قيمت­هاي آتي و نقدي روزانه سكه طي دوره زماني تير 1385 تا تير 1394 استفاده شده است. نتايج به‌دست آمده نشان مي­دهد كه راه‌اندازي قراردادهاي آتي تأثيري بر نوسانات نقدي سكه نداشته و سرريز نوسانات از بازار نقدي به سمت بازار آتي است. به عبارت بهتر، شوك­هاي بازار نقدي به افزايش نوسانات بازار آتي دامن زده است، در حالي كه عكس آن صادق نيست. علاوه بر اين، نتايج نشان مي­دهد كه تحريم­هاي وضع شده عليه ايران تأثير مثبتي بر نوسانات بازار سكه داشته است. نتايج به‌دست آمده با ويژگي­هاي بازار آتي و نقدي سكه در ايران سازگاري دارد. بازار آتي سكه برخلاف بازار نقدي كه از گستره­اي به وسعت مرزهاي جغرافيايي كشور برخوردار است در مراحل اوليه رشد و توسعه خود قرار داشته و بازار به‌مراتب كوچك‌تري است. بنابراين، مشاهده انتقال نوسانات از بازار نقدي به بازار آتي قابل قبول و پذيرفتني است.