واكاوي الگوهاي ذهني خبرگان كشاورزي در بازطراحي الگوي كشت نواحي روستايي استان گيلان

اصلاح الگوي كشت به‌عنوان يكي از مهم‌ترين الزامات بخش كشاورزي كشور به‌صورت گسترده از سوي كارشناسان و فعالان اين حوزه مورد تأكيد قرارگرفته است. استان گيلان عليرغم برخورداري از نزولات جوي، به دلايل مختلف ازجمله پراكنش نامناسب بارندگي و تغيير كيفيت آب‌هاي سطحي و زيرزميني با پديده كم‌آبي در فصل كشت برنج مواجه شده است و در برخي از موارد نياز به طراحي مجدد الگوي كشت دارد. پژوهش حاضر با هدف شناسايي موانع و چالش‌هاي بازطراحي الگوي كشت در استان گيلان با بررسي ذهنيت‌هاي خبرگان كشاورزي با استفاده از روش‌ كيو انجام‌ شده است. جمع‌آوري داده­هاي اين پژوهش در دو مرحله صورت گرفته است. ابتدا پرسشنامه­اي حاوي دو سؤال در زمينه موانع و چالش هاي بازطراحي الگوي كشت بين كارشناسان و مديران دو سازمان متصدي مديريت آب كشاورزي توزيع گرديد و پس از جمع­آوري ديدگاه­هاي آن‌ها و بررسي منابع داخلي و خارجي، تعداد 25 گويه به‌عنوان نمونه عبارات كيو انتخاب شد. در مرحله دوم تعداد 25 مشاركت­كننده، متشكل از مديران و كارشناسان شركت سهامي آب منطقه­اي و سازمان جهاد كشاورزي گيلان و اساتيد گروه آب و گروه اقتصاد كشاورزي دانشگاه­ گيلان به روش نمونه­گيري هدفمند انتخاب شدند. در نهايت داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار METHOD 2.11 PQ به روش تحليل عاملي كيو پردازش و تحليل شدند. بر اساس نتايج پژوهش، 5 الگوي ذهني متمايز در ميان مشاركت‌كنندگان شناسايي و با توجه به ماهيت متغيرهاي سازنده آن نام‌گذاري شدند كه 44/61 درصد از واريانس كل را تبيين نمودند. تدوين دستورالعمل شفاف و كاربردي با بهره­گيري از ديدگاه‌هاي شناسايي‌شده، رفع موانع سازماني – پژوهشي مرتبط با تعيين و بهينه‌سازي الگوي كشت، توجه به نيازهاي اقتصادي كشاورزان و تنوع درآمدي براي كاهش مخاطرات تغيير الگوي كشت، توجه به قابليت‌ها و توان توليدي اراضي ازجمله عوامل مؤثر در باز طراحي الگوي كشت نواحي روستايي استان گيلان بوده است.