بررسي ويژگي هاي جغرافياي طبيعي، رسوب شناسي و تعيين سن كوهريگ فراشاه (تفت) جهت تشخيص شرايط محيطي كواترنر پاياني دامنه شمالي شيركوه

كوهريگ، پديده­اي ناشي از تراكم ماسه بادي و مواد آواري در دامنه كوه است كه به دليل عملكرد متقابل و چند گانه بادهاي شديد، وجود مانع و فرِآيندهاي دامنه­اي پديد مي­آيد. متاسفانه اين پديده در جغرافيايي طبيعي ايران به خوبي مورد شناسايي و بررسي قرار نگرفته، مطالعه آن مي­تواند به شناخت بهتر روند تغييرات محيطي كمك كرده و در برنامه­ ريزي­هاي محلي ياري رساند. كوهريگ مورد بررسي در اين تحقيق، به دليل دست خوردگي كمتر، در حدود چهار كيلومتري باختر تفت انتخاب شده است. نمونه­ هاي ماسه بادي از عمق 0.4 و 4.2 متري از سطح تپه انتخاب گرديد. نمونه ­ها پس از شستشو و انجام مراحل تميز كردن كاني كوارتز، به روش پرتو افشاني رخشان نوري سن يابي شدند. سن­هاي به دست آمده نشان مي­دهند كه شكل گيري حداقل نيمه بالايي اين كوهريگ بين عمق­هاي گفته شده، حد فاصل بازه زماني معادل يا نزديك به آخرين حداكثر يخچالي وورم (بين 18 تا 24 هزار سال پيش) روي داده است. ميزان رسوب­گذاري ميانگين سالانه ماسه بادي از يك ميليمتر تا بيش از 1.33 ميليمتر در سال به دست آمد كه در صورتي كه اين نرخ به واقعيت نزديك باشد، اين كوهريگ در يك بازه زماني حدود پنج تا حداكثر هشت هزار سال در اواخر پليئستوسن نهشته شده است. اين تعيين سن نشان مي­دهد كه برخلاف نظر رايج در مورد تسلط شرايط مرطوب و پرباران تر كواترنر ايران همزمان با دوره ­هاي سرد يخچالي، حداقل در بخشي از اين دوره و در مركز ايران، اقليم سرد و خشك با عملكرد فرِآيندهاي بادي برتري داشته است.