پايش فضاي شهري با رويكرد عدالت فضايي (پژوهش موردي: مناطق 13 گانه كلانشهر مشهد)

شهر همواره با چالش­هاي بسياري از جمله نابرابري و بي­ عدالتي روبرو است كه براي رفع اين چالش­ها، مفاهيمي چون عدالت فضايي با هدف كاهش نابرابري­ها وارد مباحث برنامه­ريزي شهري شد. بر مبناي اين رويكرد، عدالت بعد فضايي- جغرافيايي دارد، بنابراين مي­توان از يك نگرش فضايي به منظور تشخيص بي‌عدالتي در شهر استفاده كرد. پژوهش حاضر به مطالعه پراكنش امكانات و خدمات شهري در سطح مناطق كلانشهر مشهد مي­پردازد.اين مطالعه برحسب روش، توصيفي-كاربردي است. براي انجام پژوهش، كاربري‌هاي خدماتي 13 گانه شهر مشهد انتخاب گرديده، سپس با استفاده از نرم‌افزار سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) و صفحه گستر (EXCEL) مرتب و دسته­بندي شده­اند؛ شاخص­هاي مورد مطالعه با استفاده از روش «آنتروپي شانون» وزن­دهي شده­اند و با بهره­گيري از مدل‌هاي تصميم­گيري چند معياره (WASPAS, WSA, SAW) رتبه­بندي شده­اند؛ سپس براي ادغام تكنيك‌ها از يك مدل تلفيقي (KANDREST) بهره گرفته شده است. با توجه به خروجي مدل­ها و تكنيك­هاي مناطق در رتبه ­هاي مختلف قرار گرفته­اند. در نهايت با توجه به تكنيك ادغام كاندرست مشخص شد كه مناطق هفت با امتياز (12)، نه با امتياز (10) و منطقه ده با امتياز (8) در پايدارترين شرايط و مناطق 13، 11، 2 در وضعيت متوسط و مناطق 8، 6، 4، 5، 1، 2، 3 در ناپايدارترين شرايط از لحاظ شاخص­هاي خدمات شهري قرار گرفته ­اند، نكته­ ي قابل توجه اينكه در تمامي مدل­هاي به كار گرفته شده منطقه 7 در بهترين و بالاترين رتبه و منطقه 5 در بدترين و پايين­ترين رتبه قرار گرفته­اند. اين شرايط كه نابرابري فضايي فاحشي را در مناطق كلانشهر مشهد نشان مي­دهد مستلزم نگاه ويژه مديران و مسئولين شهري جهت فراهم زيرساخت­ها و خدمات در مناطق ناپايدار است.