رويكرد مخاطب‌گزين شمس و نقش آن در تكوين ساختار مقالات

يكي از مسائل پراهميت در خوانش مقالات، نحوۀ تعامل شمس تبريزي با مخاطبانش است. ساختار مقالات بيش از هر مطلب ديگري، متأثر از نگاه مداوم شمس به مخاطب بوده است. شمس تبريزي در لابه‌لاي مقالات به تبيين جايگاه و نقش مخاطب در تكوين اثرش، مخاطب خاص و چگونگي تعامل با وي پرداخته است. وي نه مخاطب‌محور نه مخاطب‌سالار و نه مخاطب‌ناشناس بوده است؛ او مخاطب‌گزيني بوده كه وسواس فراواني در تخصيص خطاب و كلام داشته است. بيان مختصر و موجز، نامأنوس، ديرياب و دشوار و پرابهام شمس با مخاطبان خويش در مواضعي از مقالات، تغيير و نوسان يافته است. روي سخن شمس در مقالات، بيشتر با مخاطبان زبده‌اي بوده كه عمدتاً قادر به درك و دريافت زبان ويژۀ وي بوده‌اند؛ ازاين‌رو، وي در مقالات تلاش كرده است تا به‌نحو مؤثري با آنان ارتباط برقرار كند. در اين مقاله، نويسنده به شيوۀ تحليلي و توصيفي، در پي تبيين شيوه‌هايي ارتباطي است كه شمس با به‌كاربستن آن‌ها بر ذهن و ضمير مخاطبان تأثير گذاشته است.