تربيت تدريجي و تاثيرپذيري مولانا از امام محمد غزالي

مقوله تأثيرپذيري و تأثيرگذاري علما و دانشمندان در بيان افكار و عقايد آن‌ها، يكي از موضوعاتي هميشگيِ مدنظر و مطالعه پژوهشگران بوده است. در اين مقاله نيز تأثيرپذيري مولانا جلال‌الدين محمد بلخي از امام محمد غزّالي در باب برخي مسائل تربيتي از قبيل «تربيت تدريجي و خودشناس» با تكيه بر كتاب‌هاي كيمياي سعادت و احياء علوم‌‌الدين غزّالي، و مثنوي معنوي و ديوان كبير مولانا، مورد نظر قرار گرفته است. از آنجايي كه غزّالي و مولانا به‌لحاظ تاريخي و حوادث زندگي با يكديگر قرابت دارند، در بحث تعليم و تربيت و اصولي كه اين دو عارف بلندپايه به آن‌ها اشاره كرده‌اند، تأثيرپذيري مولانا از غزّالي در باب مسائل تربيتي و تعليمي درخور بررسي است. اين نوشتار با روش تحليل محتوا مي‌كوشد تا به اين سؤال، يعني اثرپذيري مولانا در اظهار انديشه‌ها و افكار خود از ابوحامد غزّالي پاسخ دهد. اين تحقيق نشان مي‌دهد كه مولوي در رعايت تشويق و تنبيه،‌ ايجاد انگيزه،‌ نظرداشت تفاوت‌هاي شخصيتي، ‌غور در بُعد باطني،‌ مهيا كردن شرايط توبه و توكل و دوري از گناه، از غزّالي تأثير فراوان پذيرفته است تا جايي كه مي‌توان برخي آراء مولانا را ترجمان افكار غزّالي دانست.