تاريكي‌هاي ادبيات تعليمي با تكيه بر اندرزنامه‌هاي سياسي قرن پنجم تا هفتم (بدآموزي‌هاي اندرزنامه‌هاي سياسي و چرايي وجود آن‌ها)

ادبيات تعليمي كهن‌ترين نوع ادبي در ايران است كه از زيرشاخه‌هايي چون پند و اندرز، زهد و اخلاقيات تشكيل شده و پيوندي ناگسستني با اخلاق دارد و همّ خود را در راستاي پرورش قواي روحي و تربيت نفس انساني به كار مي‌گيرد. بخش وسيعي از ادبيات تعليمي را اندرزنامه‌ها تشكيل مي‌دهند كه غالباً به‌صورت نثر و با نگرشي اخلاقي به‌منظور تعليم شيوه‌هاي كشورداري و همچنين بهبود زندگي فردي و اجتماعي نگاشته شده‌اند. در نوشتار حاضر، برجسته‌ترين متون تعليمي نثر فارسي كه در فاصلۀ قرون پنجم تا هفتم، به شكل اندرزنامه‌هاي سياسي‌ نگاشته شده‌اند، با رويكردي اخلاقي و با نيم‌نگاهي به اخلاق اسلامي مورد واكاوي قرار گرفت و نشان داده شد كه مواردي چون تأكيد بر نابرابري، جبرگرايي و اعتقاد به بخت و تقدير، تعصبات نكوهيدۀ عقيدتي و مذهبي، تحقير زن، پرداختن به آداب و فوايد مي‌خواري، عشق‌ورزي‌هاي حرام، تأييد و توصيۀ تلويحي برخي رذايل اخلاقي، ناپاكي زبان و رعايت نكردن عفت كلام، از بدآموزي‌هاي اين نوع متون تعليمي هستند و عامل اصلي وجود آن‌ها ساختار طبقاتي و استبدادي است و ساير عوامل مانند محتواي متون تعليمي، آميختگي جريان‌هاي فكري، واقع‌بيني نويسندگان و جهت‌گيري‌هاي آنان در ارتباط با عامل اصلي در پيدايش اين بدآموزي‌ها مؤثر بوده‌اند.