انتقام و انگيزه‌هاي آن در شاهنامۀ فردوسي و ايلياد و اوديسه هومر

انتقام‌‌ كه امروزه نوعي ناهنجاري اخلاقي و عدالت بدوي به شمار مي‌رود، از جمله پندارهاي حاكم بر آثار حماسي است كه در ايلياد و اوديسۀ هومر، همانند حلقه‌هاي ارتباطي، حوادث را منطقي و پيوسته كرده و در هر سه بخش اساطيري، پهلواني و تاريخي شاهنامه، امري بسيار مهم و واجد قداست تلقي شده است. با توجه به اينكه يكي از بهترين روش‌هاي تبيين هر مسئله‌اي، مقايسۀ آن با نمونه‌اي هم‌شأن و هم‌جنس است، نوشتار حاضر با هدف بررسي رويكرد اقليم‌هاي حماسه‌ساز ايران و يونان در خصوص انتقام، اقسام انتقام و انگيزه‌هاي شكل‌گيري آن را در حماسه‌هاي مذكور بررسي كرده تا به اين پرسش پاسخ دهد كه چرا انتقام از بن‌مايه‌هاي شاخص آثار حماسي و اصل‌اساسي و قابل احترام بوده است؟ يافته‌هاي تحقيق كه به روش‌توصيفي‌تحليلي انجام شده، نشان مي‌دهد كه انتقام‌هاي مقدس در اين آثار، انتقام‌هايي ‌اجتماعي هستند كه در غياب هنجارهاي قانون رسمي كشور، در قالب قصاص و مجازات خطاكاران به وقوع پيوسته‌ است. اين انتقام‌ها كه صورت ابتدايي كيفر و مجازات عمومي به شمار مي‌روند، در شاهنامه، بيشترين و در اوديسه، كمترين فراواني را دارند و به‌دليل برخورداري از جنبۀ تأديبي و تأميني، ضمن جلوگيري از گسترش فساد و ناامني در جامعه، ضامن اجراي عدالت و حيات افراد بوده‌اند