مثلث روسيه-هند-چين (ريك) و امكان ايجاد شبكه نوظهور همكاري

مثلث روسيه-هند-چين موسوم به ريك از ساز‌و‌كارهايي بهشمار مي‌رود كه پس از جنگ سرد از سوي قدرتهاي شرقي در جهت تغيير يا تعديل ساختار نظم بين الملل آمريكايي- محور پديد آمد. اين هدف سپس به شكل گسترده‌تري در قالب سازمان همكاري شانگهاي، ائتلاف بريك و بعدها، بريكس پيگيري شده است. سه گانه وزراي خارجه روسيه، هند و چين در واقع تلاشي است براي ايجاد شبكه نوظهور همكاري ميان قدرتهاي تجديدنظرطلب به منظور تغيير نحوه حكمراني جهاني و تأسيس نظم بين المللي چندقطبي. با توجه به روابط دوجانبه، سه جانبه و چندجانبه ريك، پرسش مقاله حاضر اين است كه آيا تحقق چنين هدفي ممكن است و چرا؟ يافتههاي مقاله هم راستا با فرضيه آن نشان ميدهد كه مثلث روسيه-هند-چين به رغم برخورداري از ظرفيتهاي نسبي و انگيزه هاي قوي براي تغيير نظم بينالمللي آمريكا-محور از انجام اين هدف در شرايط كنوني عاجز است؛ چراكه هرچند مسكو، دهلي نو و پكن در خصوص نياز به نظمي چندقطبي يا نظام چندمركزي روابط بينالملل اتفاقنظر دارند، اما ادراكات آنها از ماهيت اين تغيير و جايگاه هر يك از اين سه كشور در نظم بين المللي آينده در اساس واگرا است. نتيجه آنكه تعامل بيشتر شبكه ريك در قالب گروههاي همفكر بزرگتر همچون بريكس و يا سازمان همكاري شانگهاي و بريكس پلاس كه ايران يكي از گزينههاي حضور در آنها است، ميتواند با تقويت چشم انداز تغيير نظم جهاني موجود به نفع كشورهاي نوظهور و درحال توسعه تا حد زيادي بر رقابت دروني روسيه-هند-چين و واگرايي ميان آنها فائق آيد. مقاله حاضر از نوع توصيفي-تحليلي بوده و با بهره گيري از روش تبييني در پي كشف علل ناكارآمدي سازوكار ريك برآمده است.