بنيان‌هاي اجتماعي امنيت از ديدگاه ابن خلدون

امنيت از مفاهيم بسيار با اهميت و متطوري است كه درگذشته و حال در حيات سياسي و اجتماعي كليه جوامع مطرح بوده است. اين واژه با مشتقاتش به‌كرات در كلام الهي و ساير منابع اسلامي آمده است. متفكر بزرگ اسلامي و انديشه‌پرداز قرن هفتم هجري عبدالرحمن ابن خلدون مورخ بزرگ تونسي در كتاب العبر و به‌ويژه در مقدمه اين كتاب، اين مفهوم را به‌روشني مورد توجه عميق خويش قرار داده است. با توجه به جايگاه ويژه امنيت در تفكر و حوزه عمل اسلامي، اين مقاله تلاش دارد تا ضمن بررسي نوع تفكر اين انديشمند بزرگ اسلامي درباره امنيت، به ارتباط اين مفهوم با ماهيت طبع انسان و روابط آن با پديده‌هاي دولت، عصبيت و تضادهاي اجتماعي بپردازد. همچنين، هم‌سنخي و هم پيوندي انديشه ابن‌خلدون را با ساختارگرايان و كاركردگرايان عصر جديد نشان دهد و بر غيرانتزاعي بودن و تجويزي بودن آراي اين متفكر بزرگ تأكيد نمايد و همچنين نوآوري‌ها و برخي ابداعات خاص او را كه مشابه ديدگاه‌هاي امروزي است؛ خاطرنشان سازد. روش پژوهش حاضر، كتابخانه‌اي-اسنادي است. بدين گونه كه كتاب العبر و همه كتاب‌ها و مقالات انديشمنداني كه در مورد امنيت از ديدگاه ابن خلدون منتشر شده، با روش قياسي- منطقي مورد مطالعه قرار گرفتند. مهمترين يافته اين پژوهش، مشابهت گفتمان امنيتي ابنخلدون با نگرش ساختي– كاركردي است كه با ديدي مادي و طبيعت‌گرا پديده‌هاي نظم و امنيت را تحليل مي‌كند.