كارآيي آموزش تغذيه بر اساس مدل بزنف در بهبود شاخص‌هاي متابوليكي سالمندان مبتلا به ديابت نوع 2

The effect of nutritional education on metabolic outcomes based on BASNEF model in elderly patients with type 2 diabetes

مقدمه: ديابت يكي از شايع‌ترين بيماري‌هاي مزمن مي‌باشد امروزه ديابت در سالمندان يكي از مهم‌ترين اپيدمي‌هاي قرن است اين مطالعه با هدف بررسي اثر بخشي مدل بزنف (باور‌ها، نگرش‌ها، نرم‌هاي انتزاعي و عوامل قادر‌كننده) در آموزش تغذيه كوتاه مدت به سالمندان (≥60 سال) مبتلا به ديابت نوع 2 انجام پذيرفت. روش‌ها: در اين كار آزمايي باليني تصادفي، 100 بيمار سالمند مبتلا به ديابت نوع 2 در دو گروه مداخله و كنترل به صورت تصادفي بر‌اساس شماره پرونده تقسيم شدند اطلاعات هر دو گروه به صورت مشابه و در دو زمان قبل و 3 ماه پس از مداخله آموزشي جمع‌آوري گرديد. مداخله آموزشي در 4 جلسه آموزشي و هر جلسه به مدت 70 دقيقه انجام و نتايج به وسيله آزمون‌هاي آماري مجذور كاي، T مستقل، زوجي و آناليز واريانس مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. يافته‌ها: پس از مداخله آموزشي ميانگين كليه سازه‌هاي مدل بزنف (آگاهي، نگرش، نرم‌هاي انتزاعي، عوامل قادر‌كننده) تفاوت معني‌داري‌ را در بين‌ گروه مداخله و گروه كنترل نشان مي‌دهد (001/0>P). علاوه بر آن ميانگين هموگلوبين گليكوزيله (001/0>P)، قند خون ناشتا (001/0>P)، تري گليسيريد (001/0>P) و ليپوپروتئين سبك (02/0=P) بهبود معني ‌‌داري را در گروه مداخله نشان مي‌دهد. نتيجه‌گيري: مداخله آموزش تغذيه بر اساس مدل بزنف علاوه بر بهبود آگاهي و نگرش سالمندان مبتلا به ديابت نوع 2 سبب بهبود شاخص‌هاي متابوليك آن‌ها نيز شده است.

Background: The purpose of this study was to evaluate short-term application of nutritional education program based on the BASNEF Model on the elderly people with type-2 diabetes. Methods: In this randomized controlled trial, 100 diabetic elders (≥60 years) were chosen who were divided into intervention and control groups, randomly. Data of control and intervention groups were collected at baseline and after three months of follow-up. The intervention consisted of four educational sessions, each one for 70 minutes. Finally, data were analyzed using chi-square, t-test and paired t-test. Findings: After implementing educational programs, mean score of all aspects of BASNEF Model (knowledge, attitude, subjective norm, enabling factors) in the experimental group had significant difference in comparison with the control group (P<0.001). Also, HbA1c (P<0.001), FBS (P<0.001), TG (P<0.001) and LDL (p=0.02) improved significantly in the experimental group. Conclusion: BASNEF-based nutritional education led to improved knowledge and attitude of diabetic elders and improved indices of metabolic outcomes during a 3-month intervention.