مطالعه كيفي مذهب و قوم‌گرايي در ميان كُردهاي شيعه و سني

A Qualitative Study of Religion and Ethnocentrism Among Sunni and Shiite Kurds

پژوهش حاضر درصدد است با استفاده از رويكرد تفسير‌گرايي اجتماعي به مطالعه‌ي رابطة قوم‌گرايي و مذهب در ميان كُردهاي ايران بپردازد. روش شناسي پژوهش، كيفي است و داده‌هاي كيفي در اين مطالعه با استفاده از تكنيك مصاحبه عميق گردآوري شدند. براي تجزيه و تحليل يافته‌ها از روش نظريه زمينه‌اي استفاده شده است. بر اساس روش نمونه‌گيري كيفي/ هدفمند و معيار اشباع نظري 31 نفر از كُردهاي شيعه و سني ساكن شهرستان‌هاي مختلف استان كرمانشاه در اين مطالعه شركت كردند و درك وتفسير آن‌ها نسبت به پديده‌ي قوم‌گرايي و ارتباط آن با مذهب مورد بررسي و تجزيه و تحليل قرار گرفت. داده‌هاي گردآوري شده در قالب 53 مفهوم اساسي، 14 مقولة عمده و نهايتا دو مقولة هسته كدگذاري و تحليل شدند. براي كُردهاي سني 28 مفهوم به‌دست آمد كه به 7 مقوله اصلي شامل، هويت يكپارچة كُردي، نارضايتي از دولت، تلقي سكولار از دين، ارجحيت قوميت بر مذهب، بيگانگي با هويت ايراني، حق تعيين سرنوشت و نقش نخبگان قومي تقليل يافته و يك مقولة هسته تحت عنوان «ناسيوناليسم كُردي سكولار» براي آن تعيين شده است. همچنين براي كُردهاي شيعه 25 مفهوم به‌دست آمد كه به 7 مقوله اصلي شامل، هويت قومي كُردي، هويت ملي ايراني، نارضايتي از دولت، سازگاري مذهب و قوميت، تاكيد بر حقوق فرهنگي قوم كُرد،تلقي سكولار از دين و فقدان آگاهي تاريخي تقليل يافته و يك مقولة هسته تحت عنوان «قوم‌گرايي فرهنگي» براي آن تعيين شد. مقايسة مقولات به‌دست آمده از دو گروه مصاحبه شوندگان سني و شيعه نشان مي‌دهد كه در مورد دو مقولة «نارضايتي از دولت» و «تلقي سكولار از دين» داراي تشابه هستند و در ساير موارد همچون طرز تلقي نسبت به هويت كُردي، هويت ايراني و رابطه‌ي مذهب و قوميت داراي تفاوت‌هاي اساسي مي‌باشند.