تبييني شناختي بر استعاره‌‌هاي شباهت‌‌ بنياد در يازده جزء‌ پاياني قرآن مجيد

پژوهش معني شناختي حاضر با هدف ارائه تبييني شناختي بر زير‌گروهي از استعاره‌هاي بديع با عنوان استعاره‌هاي «شباهت­ بنياد» در 11 جزء ‌پاياني قرآن مجيد به شكل توصيفي-تحليلي انجام شده است. حوزههاي مبدأ و مقصد استعاره‌ها اساس تبيين شناختي بوده‌اند. استعاره‌هاي مستخرج، در تحقيق حاضر در 3 حوزة «زندگي اجتماعي»، «طبيعت»، و «ذهن» و در دو دسته شباهت «ظاهري» و «غيرظاهري» طبقه‌بندي شده اند. در شباهت درك­شده «ظاهري»، «انگاره‌ها» مبناي تشكيل استعاره‌ها، و در شباهت درك­شده «غيرظاهري»، «طرحواره‌هاي رفتارها و ويژگي­هاي مبدأ» سازندة استعاره به شمار مي­آيد. بر اين اساس، مقوله‌هاي سطح پايه مشتمل بر «اجسام»، «كنش­ها» و «روابط» به عنوان «مبدأ» مفهوم‌سازي استعاره‌ها تحليل گرديده‌اند. پرسشهاي اصلي پژوهش عبارتند از: 1- مهمترين حوزه‌هاي مبدأ در شكل‌گيري استعاره‌هاي مورد بررسي كدامند و با چه بسامدي در پيكره مورد بررسي به كار رفتهاند؟ 2- تبيين شناختي كاربرد اينگونه از استعارهها چيست؟ نتايج تحقيق نمايانگر 27 مورد شباهت درك­شده ظاهري و 10 مورد شباهت طرحواره‌اي غيرظاهري است كه بسامد بالاتر عناصر برگرفته از حوزه طبيعت (24 مورد) در طبقه‌بندي مفاهيم مبدأ، نسبت به زندگي اجتماعي و ذهن را نشان مي‌دهد و به‌نوبه‌خود بيانگر تأثير محيط زندگي طبيعي اعراب در مفهوم‌سازي استعاري است.