گوارت‌دژ جنوبي، بررسي باستان‌شناسي بنايي به‌يادگارمانده از پيش‌از اسلام اصفهان

با توجه به محل قرارگيري شهر جي و ورود شاهراه شرقي اصفهان از اين طريق و اِشراف كامل اين منطقه به اين شاهراه كه محل گذر كاروانيان از شرق به مركز ايران و بالعكس بوده است، در منطقۀ گورت دژ دفاعي در بلندترين نقطۀ كوه گورت ساخته ‌شده كه كاملاً مشرف به شاهراه اصلي و ورودي به شهر جي باستان از سوي شرق بوده كه هم مقصد دفاعي داشته و هم ممكن است در مواقعي با برافروختن آتش بر فراز آن، نقش راهنماي كاروانيان را داشته است. روش تحقيق در اين پژوهش براساس هدف بنيادي و ماهيّت آن از نوع تحقيقات تاريخي است و داده‌هاي اوّليه از طريق مطالعات ميداني به‌دست آمده است. با توجه به مطالعۀ سبك معماري و سفال‌هاي اين محوطه مشخص گرديد كه اين مجموعه بنا در دورۀ ساساني ساخته شده و احتمالاً در اوايل دورۀ اسلامي نيز مورد استفاده قرار گرفته است. محوطۀ مورد پژوهش داراي ساختار معماري كوهستاني است و داراي نقشه و شكل هندسي خاصي نيست. در اين محوطه فضاهاي معماري يا همان برج‌ها طوري ساخته شده‌اند كه هركدام بر دشت روبه‌رويي اشراف كامل داشته است. اين محوطه احتمالاً داراي الحاقاتي در پائين و دامنۀ كوه بوده؛ از جمله يك بناي دستكند كه احتمالاً حصاري نيز داشته كه با توجه به ساخت‌وسا‌زهاي انجام‌گرفته در دامنۀ كوه، آثار آن از بين رفته است، اين قلعه در سه سطح و ده فضاي معماري ساخته شده است. داده‌هاي سفالي آن نيز هيچ‌كدام از نوع زينتي نبوده و همگي كاربردي هستند و درصد قابل‌توجهي از آن‌ها نيز خمرۀ ذخيرۀ آذوقه‌اند